Po të ishte Serbia një shtet normal, presidenti i saj do të kishte dhënë dorëheqje prej kohësh.
Kjo sepse ka shpërndarë aq shumë gënjeshtra në publik, saqë vetëm ato do të mjaftonin për disa dorëheqje radhazi. Por nuk bëhet fjalë vetëm për gënjeshtra — fjala është për një diktaturë 12-vjeçare, institucione të nënshtruara dhe përulje të vazhdueshme të popullit të vet.
Pyetja që ngjall frikë është: Çfarë është i gatshëm të bëjë Aleksandar Vuçiq ndaj popullit të tij?
Sidomos pas ngjarjeve të tmerrshme të 15 marsit, në tubimin më të madh në historinë e Serbisë, kur mijëra protestues paqësorë u shpërndanë papritur dhe pa asnjë arsye përmes të ashtuquajturës “top zëri”. Dukej sikur një klithmë ogurzezë ndau turmën më dysh – si një goditje e padukshme që plasi frikën në zemrat e njerëzve.
Elita e Vuçiqit u tall haptazi me panikun dhe tmerrin e qytetarëve, duke e quajtur reagimin e tyre një “histeri kolektive”. Një akt i tillë mund të vijë vetëm nga një mendje e shtrembër – të eksperimentosh armë të reja zanore mbi qytetarët e tu. Synimi ishte i qartë: të ndalej çdo nismë studentore dhe çdo zë i pavarur që ngrinte kokë.
Pavarësisht mohimeve nga pushteti, është e qartë se një akt kaq i frikshëm nuk mund të realizohej pa dijeninë dhe bekimin e vetë Vuçiqit.
Që më 15 mars po përgatitej diçka e errët kundër kundërshtarëve politikë, mund të parashikohej lehtësisht nga deklaratat e përditshme të Vuçiqit, ku paralajmëronte se “dhuna do të ishte e pashmangshme”.
Vetëm një ditë para protestës, kur u përdor “topi zanor”, ai shprehu “keqardhje” që kishte falur 12 persona kundër të cilëve ishin ngritur akuza për dhunë në protestat studentore, duke i quajtur “kriminelë”. Këto etiketime ishin një sinjal i qartë se pushteti po përgatitej për një skenar të dhunshëm – jo nga studentët, por nga vetë regjimi.
Gjithçka bëhej për t’i shpallur studentët fajtorë për atë që planifikohej të ndodhte nga kampi i improvizuar paramilitar në Parkun e Pionierëve, përballë Presidencës.
Çfarë ndodhte në atë kamp?
Studentët e infiltruar nga Fakulteti i Shkencave Organizative panë me sytë e tyre armë dhe municion të fshehura në kuti ilaçesh – plumba gome, pushkë automatike “Heckler” dhe armë të tjera zjarri.
Që më 14 mars, ai kamp po mbushej me kriminelë, huliganë, anëtarë të grupeve ultras, ish-pjesëtarë të “beretave të kuqe”, dhe lojalistë të Vuçiqit nga Kosova. Një përplasje po përgatitej.
Por plani dështoi. Studentët e kuptuan qëllimin e vërtetë të pushtetit: provokimin e një konflikti për të diskredituar protestën. Me një vendim të përgjegjshëm dhe të mençur, pas sulmit zanor, ata vendosën ta mbyllin protestën, duke parandaluar një tragjedi që ishte paralajmëruar si “e pashmangshme”.
Megjithatë, pavarësisht se falë studentëve u shmang një katastrofë, regjimi i Vuçiqit nuk u ndal – ashtu siç nuk ndalet as vetë ai.
Ata vazhdojnë të poshtërojnë qytetarët, t’i nëpërkëmbin dhe t’i shtypin. Madje, tallet edhe me përdorimin e “topit zanor”, ndërkohë që përpiqet ta mohojë me arrogancë faktin se është përdorur armë e ndaluar me ligj kundër qytetarëve paqësorë.
Ministri i Shëndetësisë së Vuçiqit shkoi deri aty sa të deklarojë se pacientët që kishin probleme shëndetësore të shkaktuara nga “topi zanor” u paraqitën vetëm pse “dikush ua kishte urdhëruar”.
Policia pretendoi se “top zanor” nuk ekziston, të njëjtën gjë e deklaruan edhe Ushtria dhe Agjencia për Siguri dhe Informim (BIA).
Megjithatë, Ivica Daçiq pranoi se policia posedon një pajisje të quajtur LRAD (Long Range Acoustic Device). Opozita më pas bëri publik një fakt tronditës: policia nuk ka vetëm një, por plot 16 pajisje LRAD, dhe publikoi edhe pamje të njërit prej tyre të instaluar mbi një xhip të Njësisë Speciale të Xhandarmërisë më 15 mars.
Ky zbulim pati një efekt tronditës dhe zgjues që nisi të përhapej me shpejtësi të madhe mes qytetarëve në Serbi.
Mbi 400 gjyqtarë dhe prokurorë publikë, të cilëve Vuçiq u kishte kërcënuar se do t’i zëvendësonte me të tjerë për shkak se “nuk po e mbronin sa duhet rendin kushtetues”, nënshkruan një peticion publik duke ftuar edhe kolegët e tjerë që t’i rezistojnë nënshtrimit dhe poshtërimit të institucioneve të drejtësisë.
Në një peticion online, i cili deri më tani është nënshkruar nga më shumë se gjysmë milioni qytetarë, është kërkuar një hetim i pavarur nga Kombet e Bashkuara, Këshilli i Evropës dhe OSBE. Ndërkohë, në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut janë dorëzuar 4,000 dëshmi nga qytetarë të ndryshëm që ishin të pranishëm në protestë.
Shumëkush sot pyet veten: deri ku është i gatshëm të shkojë Aleksandar Vuçiq për t’i bërë keq popullit të tij, vetëm që të zgjasë regjimin e vet autokratik?
A do të inskenojë një atentat ndaj vetes? A do të përdorë forcën për të hyrë në universitetet e bllokuara dhe për të shtypur studentët? Apo do të vazhdojë t’u ofrojë liderëve evropianë si Ursula von der Leyen litiumin e Serbisë, dhëndrit të Donald Trumpit ndërtesën e Shtabit të Përgjithshëm si “trashëgimi kulturore” për ndërtimin e një hoteli, të blejë avionë francezë dhe të shpërndajë gjithçka që i shkon ndërmend – duke u sjellë me Serbinë si një makro i pacipë – vetëm për të ruajtur pushtetin e tij autoritar dhe sadist?
A mund ta ndalë dikush këtë marrëzi?
Atmosfera në Serbi pas 15 marsit është e ngjashme me një pararojë të ferrit.
Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg i ka kërkuar Serbisë që deri më 31 mars të deklarohet zyrtarisht mbi protestat dhe të japë sqarime nëse më 15 mars në Beograd është përdorur armë sonike kundër qytetarëve.
Nga Ursula von der Leyen ka ardhur një mesazh i qartë: Serbia duhet të zbatojë reformat që lidhen me integrimin evropian, të ndërmarrë hapa të vendosur për lirinë e medias, luftën kundër korrupsionit dhe reformën zgjedhore.
Në Bruksel, Vuçiq nuk pati konferencë të përbashkët për media, dhe ishte dukshëm i parehatshëm nga fakti se takimi me liderët evropianë u zhvillua në një restorant – dhe jo në ambientet zyrtare të institucioneve të BE-së.
Edhe pse ai pretendon se takimi ishte “miqësor”, përshtypja është se mbështetja për “zbatuesin e shkëlqyer të reformave” po gërryhet, dhe Brukseli po e humbet besimin ndaj autokratit të preferuar.
Por, më e rëndësishme se çdo gjë tjetër është ajo që mendojnë qytetarët e Serbisë – ata që nuk po dorëzohen dhe që nuk po heqin dorë nga ideja për të çliruar shtetin e tyre të rrëmbyer.
Studentët duhet të ndërmarrin hapin e radhës dhe ta shqiptojnë fjalën kyçe: Aleksandar Vuçiq duhet të largohet nga pushteti.
Sepse kjo është ajo që pritet më së shumti prej tyre.